B A P G A P U O

همه جای دنیا بنزین گران است، کالایی که بخش عظیمی از آن جنبه مصرفی دارد در ایران از یارانه (سوبسید) بسیار زیادی برخوردار است. دولت تقریباً هشتاد درصد پول بنزین مصرفی در ایران را می‌پردازد.
شاید اگر ساده به این قضیه نگاه کنیم آن را به نفع مردم ببینیم. اما با کمی تأمل درمی‌یابیم که اینطور نیست. دولت مقدار زیادی پول را بابت عده کمی اتومبیل‌دار می‌پردازد. (عده کم در مقابل پیاده‌ها)
خانواده‌هائی هم هستند که دو یا سه اتومبیل دارند و نسبت به خانواده‌های بی اتومبیل از دولت یارانه بیشتری می‌گیرند. روستائیان فقیری هستند که مصرف بنزین ناچیزی دارند، در شهرهای کوچک‌تر مصرف کمتر از شهرهای بزرگ‌تر است. یعنی به جای کمک به فقرا به اغنیاء کمک می‌شود!
اقتصاد دانان و حکام ایران به این نتیجه رسیدند که یارانه بنزین را هدف‌مند کنند.
به این منظور کارتی هوشمند را طراحی کردند که صاحب هر اتومبیل به میزان محدودی بتواند از بنزین دولتی استفاده کند و مازاد نیاز خود را به صورت آزاد خریداری کند.
یکی از مسئولین یک جایگاه بنزین افق چند سال آینده را به وضوح خواند: «از حالا معلومه... چند هفته این کارتها کار می‌کنه، بعد مشکلات شروع می‌شه.. یه روز کارت خراب می‌شه، یه روز دستگاه، یه مدت پمپ بنزین‌ها می‌گن امروز سهمیه بنزین دولتی نداریم و باید به پمپ‌بنزین‌های دولتی مراجعه کنید... اونجا صف‌های طویل ایجاد می‌شه... بعد از مدتی کلاً بنزین یارانه‌ای حذف می‌شه و مردم مجبور می‌شن که بنزین آزاد بخرن»
اما من طور دیگری فکر می‌کنم. این طرح در صورت اجرا شکست خواهد شد و برچیده خواهد شد و یا با فاجعه‌ای بزرگ روبه‌رو خواهیم شد، چون افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها را شاهد خواهیم بود.
می‌گویند به تاکسی‌ها سهمیه می‌دهیم. اما مگر چند درصد حمل و نقل درون شهری با تاکسی‌های زیر نظر تاکسیرانی رنگ انجام می‌شود؟
از طرف دیگر این صرفه‌جویی حداقل هزار میلیارد تومانی همه‌اش صرف جبران این افزایش قیمت‌ها نخواهد شد. دستگاه‌های دولتی، مذهبی، نظامی و شبه‌نظامی بودجه بیشتری خواهند گرفت.
دانشگاه‌ها، فدراسیون‌های ورزشی، صدا و سیما و موسسه‌های فرهنگی انتظار بودجه زیادی خواهند داشت.
اما -بر فرض محال- اگرهمه این درآمد عظیم صرف احداث پالایشگاه‌ها شود باز هم باعث کاهش قیمت نمی‌شود، چون هزینه تولید بنزین نیز چند برابر ۸۰ تومان بنزین کنونی است.
کارت هوشمند بنزین به شرطی طرح خوبی‌ست که شرایط مهیا باشد. شرایطی مانند کافی بودن تاکسی‌ها و اتوبوس‌ها و گازسوز کردن آنها، واردات خودروهای کم مصرف خارجی و از رده خارج کردن خودروهای قدیمی و پرمصرف با اعطای وام به صاحبان آنها، توسعه قطارهای بین‌شهری و درون شهری در شهرهای بزرگ، طراحی و وارد کردن خودروهای گازسوز و دوگانه‌سوز، تبدیل اجباری خودروهایی که با بنزین کار می‌کنند به خودروهای دوگانه‌سوز با یارانه صد درصدی، ایجاد جایگاه‌های سوخت‌گیری گاز در شهرهای بزرگ و کوچک به تعداد کافی.

مهمترین خطر کنونی با توجه به فراهم نبودن هیچ یک از شرایط شورش مردمی‌ست که تحمل گرانی‌های یک شبه را ندارند.
پس دو راه وجود دارد، یا شرایط مهیا شود و سپس یارانه کم‌کم حذف شود و یا به روال سابق سالیانه مقدار اندکی بنزین گرانتر شود. کارت هوشمند بازی با سرنوشت ملت است.